Będą zmiany od 1 stycznia 2010

Prezydent RP Lech Kaczyński podpisał ustawę z dnia 19 listopada 2009 r. o uchyleniu ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw – podpisana 16 grudnia 2009 r.

Ustawa z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców  (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2, z późn. zm.) określała mechanizm negocjacji w sprawie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców na forum Komisji Trójstronnej do Spraw Społeczno-Gospodarczych, jak też, po ustaleniu wskaźników przez Komisję Trójstronną bądź przez Radę Ministrów, na płaszczyźnie przedsiębiorstwa.

Ustawa o uchyleniu ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw stanowi realizację działań zawartych w Pakiecie Działań Antykryzysowych, jak też spełnienie postulatów wielokrotnie zgłaszanych przez partnerów społecznych.

Organizacje związków zawodowych postulowały wprowadzenie do negocjacji płacowych pełnej suwerenności podmiotów dialogu społecznego, tzn. wyłącznie organizacji związkowych i pracodawców, bez udziału strony rządowej. Związki zawodowe podnosiły, że negocjacje płacowe nie powinny być determinowane centralnie ustalanymi wskaźnikami, a poszukiwanie kompromisu w negocjacjach w sprawie wzrostu wynagrodzeń na szczeblu przedsiębiorstwa powinno być oparte jedynie na możliwościach i sytuacji finansowej każdego z przedsiębiorców.

Po uchyleniu ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców wysokość przyrostu wynagrodzeń ustalą strony uprawnione do zawarcia zakładowego układu zbiorowego pracy, tzn. zakładowe organizacje związkowe i pracodawca. 

W ustawie o uchyleniu ustawy o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw zostały także dokonane zmiany w ustawach:

<!--[if !supportLists]-->–          <!--[endif]-->z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych,

<!--[if !supportLists]-->–          <!--[endif]-->z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej,

<!--[if !supportLists]-->–            <!--[endif]-->z dnia 6 lipca 2001 r. o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego,

<!--[if !supportLists]-->–            <!--[endif]-->z dnia 30 października 2002 r. o pomocy publicznej dla przedsiębiorców o szczególnym znaczeniu dla rynku pracy,

w których odwoływano się do przepisów uchylanej ustawy.

W projekcie ustawy został zawarty przepis przejściowy (art. 6).

Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 listopada 2008 r. został ustalony wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w 2009 r. na poziomie 8,0 %. Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych, jeżeli przedsiębiorstwo państwowe przekroczyło wskaźniki przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, ustalone przez Trójstronną Komisję do Spraw Społeczno-Gospodarczych lub Radę Ministrów, w trybie określonym w ustawie z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw, co spowodowało pogorszenie sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, organ założycielski może:

a)   odwołać dyrektora (art. 37a),

b)   rozwiązać ze skutkiem natychmiastowym umowę o zarządzanie przedsiębiorstwem (art. 45c).

W związku z faktem, iż do dnia 31 grudnia 2010 r. będzie można stwierdzić, czy przedsiębiorstwo państwowe przekroczyło ustalony przez Radę Ministrów wskaźnik przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ustalony na 2009 r., zasadne jest umieszczenie w projekcie ustawy przepisu przejściowego.

Termin wejścia w życie przepisów ustawy został określony na dzień 1 stycznia 2010 r. z uwagi na określenie przez Radę Ministrów rozporządzeniem z dnia 20 listopada 2008 r. (Dz. U. Nr 213, poz. 1339) wskaźników przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia u przedsiębiorców na 2009 r.

Organizacje związków zawodowych w Komisji Trójstronnej do Spraw Społeczno-Gospodarczych stawiały w czasie negocjacji stanowiska:

- potrzeby wprowadzenia w  ustawie o rozwiązywaniu sporów zbiorowych dodatkowych przepisów zobowiązujących pracodawcę do corocznych negocjacji ze związkami zawodowymi w sprawie przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

- ujęcia w ustawie procedurę negocjacyjną u poszczególnych przedsiębiorców, ponieważ brak regulacji w tym zakresie może doprowadzić do sytuacji, w której pracodawcy przestaną być ustawowo zobowiązani do negocjowania podwyżek, co w konsekwencji może spowodować znaczne utrudnienia w realizowaniu uprawnień pracowniczych. Powstanie swojego rodzaju luka prawna, która utrudni faktyczną realizację dokonywania wspólnych ustaleń między pracodawcą a stroną związkową.

 - wprowadzenia dodatkowych przepisów w ustawie o związkach zawodowych, które zobowiążą pracodawcę do corocznego ustalania przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, w terminie do końca lutego każdego roku. W przypadku braku możliwości zawarcia porozumienia, przyrost przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ustali pracodawca, w terminie do dnia 10 marca każdego roku, w drodze zarządzenia.

Niestety stanowiska związków zawodowych nie znalazły zrozumienia zarówno w Rządzie RP, jak i w Parlamencie.